Ιστορία
Αρχαιολογία
Κοινωνική Ανθρωπολογία

Καθηγητές

Άννα Ματθαίου

Βιογραφικό

Η Άννα Ματθαίου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1959. Σπούδασε αγγλική φιλολογία  στην Αθήνα (ΕΚΠΑ) και ιστορία στο Παρίσι (Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales – Université de Paris 1, Panthéon-Sorbonne). Έχει διδάξει νεότερη ελληνική ιστορία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Από το 2000 έως σήμερα διδάσκει νεότερη ιστορία στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (αναπληρώτρια καθηγήτρια). Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν ζητήματα της κοινωνικής και πολιτισμικής ιστορίας (ιστορία της διατροφής, της οικογένειας  και της σεξουαλικότητας, του ελληνικού εντύπου). Έχει γράψει βιβλία, άρθρα κι έχει αναλάβει την επιμέλεια τόμων με συναφή θεματολογία.

Μέλος των Αρχείων Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ),  της συντακτικής ομάδας του περιοδικού Αρχειοτάξιο και της επιστημονικής επιτροπής συνεργατών του περιοδικού Τα Ιστορικά.

Δημοσιεύσεις

Αυτοτελή δημοσιεύματα
  1. Aspects de l΄alimentation en Grèce sous la domination ottomane ; des réglementations au discours normatif, Peter Lang, Φραγκφούρτη, Βέρνη, Νέα Υόρκη 1997 (390 σ.)
  2. Διαδρομές της Μέλπως Αξιώτη (1947-1955). Μαρτυρίες και κείμενα από τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας, σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, Θεμέλιο, Αθήνα 1999 (284 σ.)
  3. Η εκδοτική περιπέτεια των ελλήνων κομμουνιστών. Από το βουνό στην υπερορία, 1947-1968, σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, Βιβλιόραμα - ΑΣΚΙ, Αθήνα 2003 (742 σ.)
Εισαγωγή - εκδοτική φροντίδα
  1. Η Βιβλιοθήκη του Γυμνασίου Σύρου. Κατάλογος εντύπων 1526-1920, σε συνεργασία με την Βίκυ Πάτσιου, Επιστημονικό και Μορφωτικό Ίδρυμα Κυκλάδων 1, Ερμούπολη 1989 (412 σ.)
  2. Η Μαγειρική. Ανώνυμη μετάφραση του 1828, Βιβλιολογικό Εργαστήρι – Ελληνικό Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο, Αθήνα 1989 (λβ΄ + 181 σ.)
  3. Ιστορία της διατροφής. Προσεγγίσεις της σύγχρονης ιστοριογραφίας (εισαγωγή - επιλογή κειμένων), Θεωρία και μελέτες ιστορίας, ΕΜΝΕ Μνήμων - 17, Αθήνα 1988 (200 σ.)
  4. Φίλιππος Ηλιού, Ο ελληνικός εμφύλιος πόλεμος. Η εμπλοκή του ΚΚΕ, Εκδοτική φροντίδα: Άννα Ματθαίου – Στρατής Μπουρνάζος – Πόπη Πολέμη, Θεμέλιο - ΑΣΚΙ, Αθήνα 2004 (386 σ.)
  5. Φίλιππος Ηλιού, Ιστορίες του ελληνικού βιβλίου, Εκδοτική φροντίδα: Άννα Ματθαίου – Στρατής Μπουρνάζος – Πόπη Πολέμη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2005 (ιστ΄+686 σ.)
  6. Σπύρος Ι. Ασδραχάς, Βίωση και καταγραφή του οικονομικού. Η μαρτυρία της απομνημόνευσης, Εκδοτική φροντίδα: Ευτυχία Λιάτα – Άννα Ματθαίου – Πόπη Πολέμη, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών / ΕΙΕ, Αθήνα 2007
  7. Φίλιππος Ηλιού, Ψηφίδες της ιστορίας και της πολιτικής, Εκδοτική φροντίδα: Άννα Ματθαίου – Στρατής Μπουρνάζος – Πόπη Πολέμη, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2007 (ιδ΄+598 σ.)
  8. Στην τροχιά του Φίλιππου Ηλιού. Ιδεολογικές χρήσεις και εμμονές στην ιστορία και την πολιτική, Εκδοτική φροντίδα: Άννα Ματθαίου – Στρατής Μπουρνάζος – Πόπη Πολέμη, Μουσείο Μπενάκη, Αθήνα 2008 (112 σ.)
  9. Πόπη Πολέμη (επιμ.), «Δια του γένους τον φωτισμόν». Αγγελίες προεπαναστατικών εντύπων (1734-1821) από τα κατάλοιπα του Φίλιππου Ηλιού, Εκδοτική φροντίδα: Άννα Ματθαίου – Ειρήνη Ριζάκη, Μουσείο Μπενάκη - Βιβλιολογικό Εργαστήρι «Φίλιππος Ηλιού», Αθήνα 2008 (λδ΄+568 σ.)
Άρθρα - Πρακτικά συνεδρίων
  1. «Νεανικές εφημερίδες οθωνικής περιόδου», Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Αθήνα, 1-5 Οκτωβρίου 1984, τ. Β΄, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, Αθήνα 1986, σ. 551-554 (και γαλλικά)
  2. «Το κρασί ως βασικό είδος διατροφής στην τουρκοκρατία», Ιστορία του ελληνικού κρασιού, Τριήμερο εργασίας: Σαντορίνη, 7-9 Σεπτεμβρίου 1990, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1992, σ. 183-190
  3. «Διαιτητικές απαγορεύσεις στην τουρκοκρατία», π. Τα Ιστορικά, τχ. 21 (Δεκέμβριος 1994), σ. 259-288
  4. «Η χρήση των προϊόντων της ελιάς στη διατροφή, μέσα από τα κείμενα της τουρκοκρατίας», Ελιά και λάδι, Τριήμερο εργασίας: Καλαμάτα, 7-9 Μαϊου 1993, Πολιτιστικό Τεχνολογικό Ίδρυμα ΕΤΒΑ, Αθήνα 1996, σ. 423-431.
  5. «La longue durée de l’alimentation: permanences rurales et différenciations urbaines en Grèce sous la domination ottomane», Atti delle Setimane di studi Alimentazione e Nutritione secc. XIII-XVIII, Istituto Internazionale di Storia Economica « F. Dattini », Le Monnier, Φλωρεντία 1997, σ. 313-324
  6. «Αποτελεί η διατροφή αξία στο νεοελληνικό πολιτισμό;», Τοπική παράδοση και πολιτισμικός τουρισμός, Πρακτικά Α΄ Συμποσίου της Εταιρείας Λευκαδικών Μελετών, Λευκάδα 1997, σ. 129-136
  7. «Ο Βριλιά Σαβαρίν και το ψάρι του αρχιναύαρχου Κανάρη: τα ελληνικά βιβλία μαγειρικής του 19ου αιώνα», π. Τα Ιστορικά, τχ. 28, 29 (Δεκέμβριος 1998), σ. 109-122
  8. «Interdictions religieuses et indéterminations nationales: les habitudes alimentaires des populations grecques sous la domination ottomane», Giovanna Motta (επιμ.), I Turchi, il Mediterraneo e l’Europa, Franco Angeli, Μιλάνο 1998, σ. 340-354
  9. «Οι διάρκειες των συμβόλων γύρω από την παιδική ηλικία», Οι χρόνοι της ιστορίας για μια ιστορία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Πρακτικά του Γ΄ Διεθνούς Συμποσίου Ιστορίας του Ιστορικού Αρχείου Ελληνικής Νεολαίας, Αθήνα 1998, σ. 191-200
  10. «Αναπαραστάσεις της γέννησης: το παράδειγμα μιας ευχής», Το παιδί στη νεοελληνική κοινωνία, 19ος-20ός αιώνας, Πρακτικά διημερίδας: Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Σχολή Επιστημών Αγωγής, Επιμέλεια: Βάσω Θεοδώρου - Βασιλική Κοντογιάννη, ΕΛΙΑ, Αθήνα 1999, σ. 15-22
  11. «Για τη λογοτεχνία της εξορίας: τρία γράμματα της Μέλπως Αξιώτη (1949-1955)», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Αρχειοτάξιο, τχ. 1 (1999), σ. 24-37
  12. «Οι διεθνείς σχέσεις της Δημοκρατικής Ελλάδας μέσα στο 1948: μία έκθεση του Πέτρου Ρούσου», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Αρχειοτάξιο, τχ. 2 (2000), σ. 4-40
  13. «Ο Σεραφείμ Μάξιμος στα ΑΣΚΙ», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Αρχειοτάξιο, τχ. 3 (2001), σ. 65-89
  14. «Prier comme un Turc et manger comme un chrétien: la circulation des cultures alimentaires sous la domination ottomane», Martin Bruegel - Bruno Laurioux (επιμ.), Histoire et identités alimentaires en Europe, Hachette, Παρίσι 2002, σ. 217-228, 267-269
  15. «Ο ζωγράφος - χαράκτης Γιώργης Δήμου», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Αρχειοτάξιο, τχ. 4 (2002), σ. 61-63
  16. «Η καθημερινή αγορά και η βίωση του οικονομικού», Σπ. Ασδραχάς κ.ά., Ελληνική Οικονομική Ιστορία, ιε΄-ιθ΄αιώνας, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, Αθήνα 2003, σ. 519-548, 664-673
  17. «Ο ιδεότυπος του νέου κομμουνιστή: τα ελληνικά σχολικά εγχειρίδια της υπερορίας (1948-1968)», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Αρχειοτάξιο, τχ. 5 (2003), σ. 154-162
  18. «Φίλιππος Ηλιού (1931-2004): βιογραφικό σημείωμα και εργογραφία», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Αρχειοτάξιο, τχ. 6 (2004), σ. 5-33
  19. «Ένα γράμμα του Πωλ Ελυάρ στη Φούλα Χατζιδάκη (Ιούνιος-Ιούλιος 1946), σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Αρχειοτάξιο, τχ. 6 (2004), σ. 94-104
  20. «Τρία κείμενα, τρείς στιγμές του Θεοδόση Πιερίδη (1951-1956)», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Αρχειοτάξιο, τχ. 6 (2004), σ. 105-133
  21. «Αρχειοτάξιο (1999-2004): μια θητεία με τον Φίλιππο Ηλιού», π. Τα Ιστορικά, τχ. 40 (Ιούνιος 2004), σ. 20-22
  22. «Οι ντελικάτες τροφές και το λιτοδίαιτο: δύο εκδοχές του Διαφωτισμού», π. Τα Ιστορικά, τχ. 40 (Ιούνιος 2004), σ. 37-52
  23. «Συζυγικές σχέσεις και σεξουαλικότητα στα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας: κανόνες, πρότυπα, συμψηφισμοί», π. Τα Ιστορικά, τχ. 44 (Ιούνιος 2006), σ. 147-160
  24. «Η αναμέτρηση της ιδεολογίας: με τον τρόπο του Φίλιππου Ηλιού», Κοινωνικοί αγώνες και Διαφωτισμός. Μελέτες αφιερωμένες στον Φίλιππο Ηλιού, Επιμέλεια: Χρήστος Λούκος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2007, σ. 104-108
  25. Daily Market and the Economy Experienced», Spyros I. Asdrachas et al., Greek Economic History, 15th - 19th Centuries, τ.1, Μετάφραση: Doolie Sloman, Piraeus Group Banc Cultural Foundation, Αθήνα 2007, σ. 489-514, 625-634
  26. «Τα εργαλεία και οι πειθαρχίες του ιστορικού», Στην τροχιά του Φίλιππου Ηλιού. Ιδεολογικές χρήσεις και εμμονές στην ιστορία και την πολιτική, Αθήνα 2008, σ. 20-24
  27. «Νέος Κόσμος», « Πυρσός», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, Λουκία Δρούλια, Γιούλα Κουτσοπανάγου (επιμ.), Εγκυκλοπαίδεια του ελληνικού τύπου, 1784-1974, τ. Γ΄, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Αθήνα 2008, σ. 316-317, 589-590
  28. «Τα αναγνωστικά του βουνού», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, Καλλιτέχνες και λογοτέχνες στα αναγνωστικά, 1860-1960, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 2010, σ. 199-200
  29. «Οι ταλαντώσεις μιας σχέσης: Ο Κλωντ Λεβί-Στρως και η ιστορία ή η ιστορία του κουμπιού», π. Τα Ιστορικά, τχ. 53 (Δεκέμβριος 2010), σ. 291-302
  30. «Za grackoto obstestveno zdrave: sledi na modetnostta v tri izdanija ot 1829 g.», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, The Balkans. Modernization, Identities and Ideas. In Honour of Professor Nadia Danova, Επιμέλεια: Y. Konstantinova et al., Bulgarian Academy of Sciences, Institute for Balkan Studies and Center of Thracology, Σόφια 2011, σ. 101-117 (στα ελληνικά, βλ. εδώ, 2014)
  31. «Από τις κοινότητες της ομοιότητας στα φαγητά της σιωπής», π. Τα Ιστορικά, τχ. 56 (Ιούνιος 2012), σ. 81-100
  32. «Περί ελληνικής ιατρικής πολιτείας: αποτυπώσεις της νεωτερικότητας σε τρεις εκδόσεις του 1829», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, Τα Βαλκάνια. Εκσυγχρονισμός, ταυτότητες, ιδέες. Συλλογή κειμένων προς τιμήν της καθηγήτριας Νάντιας Ντάνοβα, Επιμέλεια: Ανδρέας Λυμπεράτος, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2014, σ. 77-94
  33. «Μαγειρεύοντας την ιστορία. Γαλλικές επιρροές στην ελληνική ιστοριογραφία της διατροφής», Συναντήσεις της ελληνικής με τη γαλλική ιστοριογραφία από τη Μεταπολίτευση έως σήμερα, Επιμέλεια: Β. Καραμανωλάκης – M. Couroucli – Τρ. Ε. Σκλαβενίτης, Ecole Française d’ Athènes, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Αθήνα 2015, σ. 177-188
  34. «Καινοτόμες θεματικές και διδακτικές αναδιπλώσεις, 1975-2015. Ένα οξύμωρο πρόβλημα», Όλγα Κατσιαρδή-Hering – Βάσω Σειρηνίδου (επιμ.), Επιστημονική συνάντηση, Νεοελληνική Ιστορία και Οθωμανικές Σπουδές. Μια απόπειρα χαρτογράφησης, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Τομέας Ιστορίας (ΕΚΠΑ), e– ιστορήματα 1, Αθήνα 2017, σ. 121-125
Άλλες δημοσιεύσεις
  1. Βιβλιοκρισία: «Umberto Eco: De Bibliotheca», π. Μνήμων, τ.11 (1987), σ. 337-340
  2. Χρονικό: «Ιστορία και παιδική / νεανική ηλικία: περίοδος δεύτερη», π. Τα Ιστορικά, τχ. 22 (Ιούνιος 1995), σ. 232-235
  3. «Η διατροφή στην τουρκοκρατία: διατροφικές συνήθειες στις πόλεις και την ύπαιθρο και αλληλεπιδράσεις εθνικών μαγειρικών», εφ. Η Καθημερινή / Επτά Ημέρες, 18-19 Απριλίου 1998, σ. 14-15
  4. «Συναντήσεις με ανθρώπους και βιβλία», σε συνεργασία με την Πόπη Πολέμη, π. Ο Πολίτης, τχ. 118 (Ιανουάριος 2004), σ. 58-60
  5. Το Μηνολόγιο της Ευζωίας, Εισαγωγή στο κείμενο του Ιερόφιλου για το ημερολόγιο του 2006 των εκδόσεων Νεφέλη, Αθήνα 2005
  6. «Ένα εικαστικό αρχείο: Αλέκος Βλ. Λεβίδης, Μαρτυρίες 1965-1976», π. Ο Πολίτης, τχ. 145 (Ιούνιος 2006)
  7. «Ο μακρύς ελληνικός 19ος αιώνας και η εθνική ακηδία: με αφορμή την Ελληνική Βιβλιογραφία 1864-1900», π. Νέα Εστία, τχ. 1796 (Ιανουάριος 2007), σ. 158-161
  8. «Η αμνησία της πείνας», π. Αρχειοτάξιο, τχ. 9 (2007), σ. 54-55
  9. «Θεόδωρος Παλιούγκας: Η Λάρισα κατά την Τουρκοκρατία (1423-1881)», εφ. Ελευθερία / Πολιτισμός (Λάρισα), τχ. 87, 23 Δεκεμβρίου 2007, σ.31
  10. «Μελάνι και ρίγανη», εφ. Η Αυγή / Ενθέματα: Μνήμη Άγγελου Ελεφάντη, Κυριακή, 8 Ιουνίου 2008 (αναδημοσίευση: Για τον Άγγελο. Στη μνήμη του Άγγελου Ελεφάντη 1936-2008, Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, Αθήνα 2013, σ. 83-84)
  11. «Η μαρτυρία της Ελέν Μπερ», π. Αρχειοτάξιο, τχ. 12 (2010), σ. 178-183
  12. «Η διπλή νοσταλγία του Αντώνη Πολέμη», π. Νήσος Άνδρος, τχ. 7 καλοκαίρι 2013, σ. 25-30 (αναδημοσίευση: Για τον Αντώνη Πολέμη και τις Φωνές της Άνδρου, επιμέλεια: Πόπη Πολέμη, Αθήνα 2013, σ. 15-21)
  13. «Πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά… Φτώχεια και σχολικά συσσίτια στην Αθήνα της κρίσης», εφ. Η Αυγή / Ενθέματα, Κυριακή, 26 Οκτωβρίου 2014, σ. 36-37 (και: «You can’t Hide from Children… Poverty and School Soup Kitchens in Athens during the Crisis»: http://www.analyzegreece. gr/topics/time-of-crisis/item/147-anna-mathaiou-you-can-t-hide-from-children)
  14. « Η ιστορία είναι από τη φύση της ανατρεπτική». Μια συνέντευξη με τον Σπύρο Ασδραχά, σε συνεργασία με τον Βαγγέλη Καραμα-νωλάκη, εφ. Η Αυγή / Ενθέματα, Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2014 (αναδημοσίευση: π. Τα Ιστορικά, τχ. 61 (Δεκέμβριος 2014), σ. 352-357
  15. «Μια ξεχωριστή τιμητική αναγόρευση για την Πόπη Πολέμη», π. Νήσος Άνδρος, τχ. 9, καλοκαίρι 2015, σ. 11-12
  16. «Τρία βιβλία κοινωνικής ιστορίας, τρεις νέες προσεγγίσεις για τη δεκαετία του ΄40», π. Αρχειοτάξιο, τχ. 17 (2015), σ. 157-163
ΙΑΚΑ: Κεντρική σελίδα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας