Ιστορία
Αρχαιολογία
Κοινωνική Ανθρωπολογία

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών

Σύνορα και μορφές της ετερότητας

  • Κωδικός: ΛΓ1081
  • Κατεύθυνση: Κοινωνική Ανθρωπολογία
  • Κατηγορία: Σεμινάριο
  • Τρέχοντες διδάσκοντες: Ευάγγελος Αυδίκος
  • Ώρες διδασκαλίας ανά εξάμηνο: 39
  • Μονάδες ECTS: 5.0
  • Διδάχθηκε: 2017-2018 χειμερινό, 2015-2016 χειμερινό
  • Διδάσκεται: ΤΡΙΤΗ 18:00-21:00, αίθουσα Πολυμέσων

Περίληψη

Tα σύνορα, ορατά και «αόρατα», υπάρχουν μέσα στα όρια μιας εθνικής εδαφικότητας. Μερικά σύνορα μπορεί να είναι θεσμικά ή νομικά, άλλα είναι καθαρά γεωγραφικά, φυλετικά, γλωσσικά ή θρησκευτικά. Το βέβαιο είναι ότι τα όρια μιας κοινότητας δεν προσδιορίζονται μόνο από την τοπικότητα αλλά και από την αίσθηση του ανήκειν. Και σ' αυτή την περίπτωση τα σύμβολα επωμίζονται τον ρόλο να καταστήσουν τα σύνορα ορατά στο συμβολικό επίπεδο. Έτσι η κοινότητα γίνεται μια «αποθήκη συμβόλων».

Τα σύνορα, εξάλλου, γίνονται οι δείκτες διαφοροποίησης των κοινωνικών, θρησκευτικών, εθνοτικών και άλλων κοινωνικών ομάδων. Η ετερότητα των κοινωνικών ομάδων έχει αποτυπωθεί στο λόγο, ιδίως της λαϊκής λογοτεχνίας, την καθημερινότητα, αλλά και στις τελετουργίες που τις νομιμοποιούν,  στα στερεότυπα. Ο πολιτισμός είναι σε τελική ανάλυση το πεδίο της σύγκρουσης και της διαμόρφωσης των ορίων.

Στόχος του μαθήματος είναι:

  • Η διερεύνηση της έννοιας των συνόρων στην κατασκευή πραγματικών ή συμβολικών ορίων ανάμεσα
  • Να προσφέρει το θεωρητικό περίγραμμα της σχέσης με το άλλο και
  • Να εξετάσει πώς αυτή η σχέση εγγράφεται στην παροιμία, στο δημοτικό τραγούδι, στις λαϊκές παραδόσεις, στο παραμύθι, στις καθημερινές πρακτικές, στις νοοτροπίες.

Βασικοί άξονες στην προσέγγιση θα είναι:

Ορίζοντας τα σύνορα Σύνορα και σύμβολα Η πολιτική χρήση των συνόρων Η  μετανάστευση και τα σύνορα ΕτερότηταΟ οριενταλισμός και τα Βαλκάνια ως ετερότηταΟ «άλλος» στην Ανθρωπολογία και τη Λαογραφία. Οι αναπαραστάσεις του «άλλου»:

  • στον προφορικό πολιτισμό.
  • στο δημοτικό τραγούδι.
  • στο αίνιγμα.
  • στην παροιμία.
  • στις διηγήσεις-ανέκδοτα.
  • στα γκράφιτι.
  • Ο «άλλος» ως στερεότυπο.

Συγγράμματα

  • Αυδίκος Ε. (επιμ.) (2010): Λαϊκοί πολιτισμοί και σύνορα στα Βαλκάνια, Αθήνα: Πεδίο
  • Τσουκαλάς Κ. (2010): Η επινόηση της ετερότητας: «ταυτότητες» και «διαφορές» στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, Αθήνα: Καστανιώτης
ΙΑΚΑ: Κεντρική σελίδα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας