Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας - Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας
Αναζήτηση στο αρχείο εκδηλώσεων
Η πολιτική του χρώματος
- Διάλεξη της Σίσσυς Θεοδοσίου με τίτλο "Η πολιτική του χρώματος: Πώς η μαυρότητα οργανώνει ζωές στις κοινότητες των Ρομά"
- 01/04/2026 και ώρα 18:30
- αιθ. Πολυμέσων
Η Ασπασία (Σίσσυ) Θεοδοσίου είναι κοινωνική ανθρωπολόγος και Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Απέκτησε το μεταπτυχιακό και το διδακτορικό της στην Κοινωνική Ανθρωπολογία από το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. Υπήρξε μέλος MC του διεθνούς ερευνητικού δικτύου “Remaking eastern borders in Europe” και συμμετείχε στο πρόγραμμα “Crosslocations” του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι, καθώς και σε πολλά άλλα διεθνή ερευνητικά προγράμματα, ενώ είναι αξιολογήτρια στο πλαίσιο του Horizon. Είναι επίσης ιδρυτικό μέλος της πρωτοβουλίας dëcoloиıze hellάş. Στην ερευνητική της εμπειρία περιλαμβάνεται πολύχρονη επιτόπια έρευνα με Ρομά μουσικούς στην Ήπειρο (ελληνοαλβανικά σύνορα) και πιο πρόσφατα με Μιζραχί πληθυσμούς στο Ισραήλ. Τα επιστημονικά της ενδιαφέροντα κινούνται γύρω από την ανθρωπολογία της μουσικής, των κριτικών σπουδών για Ρομά, και της καλλιτεχνικής εργασίας. Μελετά μεταξύ άλλων ζητήματα εθνικισμού και επικράτειας, σύνορα και εθνοτικές ομάδες, τον πολιτισμικό ρατσισμό και τις κληρονομιές της εθνικής καθαρότητας και της λευκής υπεροχής, καθώς και τις πολιτικές του πολιτισμού και της συγκίνησης γύρω από τη δημοφιλή/λαϊκή μουσική. Η τρέχουσα εθνογραφική της έρευνα εστιάζει στην γυναικεία μουσική εργασία και την καλλιτεχνική εργασία σε μεταναστευτικά πλαίσια, ενώ συν-γράφει εθνογραφία για την καλλιτεχνική παρουσία της Γλυκερίας στο εξωτερικό.
Περίληψη
Το σεμινάριο εξετάζει τον ρόλο της «μαυρότητας» ως κοινωνικής και πολιτικής κατηγορίας μέσα από την οποία οργανώνονται σχέσεις εξουσίας, αποκλεισμού και ανήκειν στις κοινότητες των Ρομά στην Ελλάδα. Βασισμένο σε μακροχρόνια εθνογραφική έρευνα με Ρομά μουσικούς στα ελληνοαλβανικά σύνορα, αλλά και σε αναφορές σε άλλες κοινότητες Ρομά στον ελληνικό χώρο, το σεμινάριο επιχειρεί να μετατοπίσει τη συζήτηση πέρα από το στενά εθνοτικό παράδειγμα κατανόησης της ρομικής ετερότητας, εστιάζοντας στις διαδικασίες φυλετικοποίησης και στις μορφές αντιτσιγγανισμού που διαμορφώνουν τη θέση των Ρομά στην ελληνική κοινωνία.
Αξιοποιώντας θεωρητικά εργαλεία από την Κριτική Φυλετική Θεωρία και τη μετααποικιακή σκέψη, η παρουσίαση διερευνά πώς τα σώματα φυλετικοποιούνται και πώς οι φυλετικές κατηγορίες εν-σωματώνονται (βλ. Fassin). Υπό αυτό το πρίσμα, η «μαυρότητα» συνιστά το σύνορο πάνω στο οποίο οργανώνονται πολιτικές στέγασης, εκπαίδευσης και εργασίας, καθώς και χωρικές λογικές αποκλεισμού, όπως οι καταυλισμοί και οι ποικίλες μορφές γκετοποίησης. Παράλληλα, εξετάζεται πώς η κινητικότητα των Ρομά και η ορατότητά τους στη δημόσια σφαίρα ρυθμίζεται μέσα από αντιλήψεις για τη μαυρότητά τους. Όπως επισημαίνει ο Fanon, ο φυλετικοποιημένος κόσμος είναι ένας κόσμος «κομμένος στα δύο», όπου οι δυνατότητες κατοίκησης, κινητικότητας και κοινωνικής παρουσίας κατανέμονται άνισα.
Παράλληλα, το σεμινάριο φωτίζει το πώς η φυλετικοποίηση βιώνεται μέσα από το σώμα και την καθημερινή εμπειρία, πώς η πολιτική του χρώματος διαπερνά και τις εσωτερικές δυναμικές των κοινοτήτων. Αναλύεται μέσα από εθνογραφικά παραδείγματα πώς τα ίδια τα Ρομά υποκείμενα μιλούν για τις αποχρώσεις του δέρματος (καλιαρντό / παρνό), πώς αναδύονται επιθυμίες εγγύτητας προς τη «λευκότητα» και πώς το ψυχικό κόστος της φυλετικοποίησης εκφράζεται μέσα από εμπειρίες ντροπής, διαχωρισμού και διαφοροποίησης από άλλες ομάδες Ρομά. Με αυτόν τον τρόπο, η «μαυρότητα» αναδεικνύεται όχι μόνο ως μηχανισμός κοινωνικού αποκλεισμού, αλλά και ως πεδίο καθημερινών διαπραγματεύσεων ταυτότητας και κοινωνικής αξίας.