Ιστορία
Αρχαιολογία
Κοινωνική Ανθρωπολογία

Προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών

Κοινωνική και πολιτισμική θεωρία

  • Κωδικός: ΚΑ1941
  • Κατεύθυνση: Κοινωνική Ανθρωπολογία
  • Κατηγορία: Καταστατικό
  • Ώρες διδασκαλίας ανά εξάμηνο: 39
  • Μονάδες ECTS: 5.0
  • Διδάχθηκε: 2018-2019 εαρινό, 2016-2017 εαρινό, 2014-2015 εαρινό, 2012-2013 εαρινό

Περίληψη

Το μάθημα αποβλέπει να καλλιεργήσει την εξοικείωση των φοιτητών/φοιτητριών με θεμελιακές έννοιες της κοινωνικής και πολιτισμικής θεωρίας που αφορούν την «κοινωνία», τον «πολιτισμό» και την «κουλτούρα» στις συνάψεις τους με το πολιτικό και το ψυχικό, το ατομικό και το συλλογικό, καθώς και το παγκόσμιο και τοπικό (glocal). Κομβικές έννοιες που εξετάζονται είναι: η ανθρώπινη δράση, οι σχέσεις εξουσίας, η δομή, η πολιτισμική κατασκευή, η ταυτότητα και η διαφορά, η σωματικότητα, το συναίσθημα, η ιδεολογία και οι ιδεολογικοί μηχανισμοί, οι ανισότητες, η κοινωνική αλλαγή, ο λόγος και η υποκειμενικότητα, η ηγεμονία και η αντίσταση. Οι έννοιες αυτές προσεγγίζονται στην ιστορικότητα και διαθεματικότητά τους, δηλαδή σε σχέση με αναλυτικές κατηγορίες όπως το φύλο, η φυλή, η τάξη, η εθνικότητα, η θρησκευτικότητα, κ.τ.λ.

Οι διανοητικές παραδόσεις από τα μέσα του 19ου αιώνα -όπως η γενεαλογία της ηθικής του Νίτσε, η ταξική ανάλυση του Μαρξ, η ανάλυση της προτεσταντικής ηθικής από τον Βέμπερ, ο λειτουργισμός του Ντυρκέμ, και η διττή συνείδηση (double consciousness) και η γραμμή του χρώματος (color line) του W.E.B. Du Bois- δρομολογούν πολλές από τις θεωρητικές συζητήσεις του μαθήματος. Έμφαση δίνεται σε θεωρητικά ρεύματα και κινήματα σκέψης του εικοστού και εικοστού πρώτου αιώνα που έχουν επηρεάσει και συνεχίζουν να επηρεάζουν τη σύγχρονη κοινωνική και πολιτισμική θεωρία: Σχολή της Φρανκφούρτης (Μπένγιαμιν, Αντόρνο, Άρεντ), δομισμός και μεταδομισμός, σημειωτική, θεωρία της πρακτικής (Μπουρντιέ), θεωρία της συμβολικής αλληλεπίδρασης (Γκόφμαν), θεωρίες της ιδεολογικής έγκλησης και των ιδεολογικών μηχανισμών (Αλτουσέρ), θεωρίες του λόγου (Λακλάου, Μουφ), θεωρίες της βιοπολιτικής (Φουκώ, Αγκάμπεν, Αθανασίου), ψυχανάλυση και σχέση ψυχικού και κοινωνικού (Φρόιντ, Λακάν, Κρίστεβα, Σταυρακάκης), αποδόμηση (Ντεριντά), θεωρίες επιτελεστικότητας (Ώστιν, Ντεριντά, Μπάτλερ), μετααποικιακή θεωρία (Φανόν, Σπίβακ, Σαΐντ, Χολ, Anzaldúa, Mbembe).

Η διεπιστημονικότητα που διέπει την ύλη και τις συζητήσεις του μαθήματος λαμβάνει χώρα στις συνδέσεις της πολιτικής και κοινωνικής φιλοσοφίας με την κοινωνική ανθρωπολογία, την κοινωνική ιστορία, την κοινωνιολογία, τις πολιτισμικές σπουδές, τις μετααποικιακές σπουδές, τις σπουδές φύλου, τη λογοτεχνική κριτική, την τέχνη και την πολιτισμική γεωγραφία.

Συγγράμματα

  • Smith, Philip (2006): Πολιτισμική θεωρία: Mια εισαγωγή, Αθήνα: Κριτική
  • Jones P., Bradbury L., Le Boutillier S. (2017): Εισαγωγή στην κοινωνική θεωρία, Αθήνα: Πλέθρον
ΙΑΚΑ: Κεντρική σελίδα Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας